Niektóre czynniki fizyczne i chemiczne

Wiele związków chemicznych wykazuje działanie mutagenne. Niektóre mutageny chemiczne wzmacniają tranzycję par zasad i w ten sposób zwiększają częstość występowania mutacji. Zmiany w cząsteczce DNA, wywołane mutagenami, mogą dotyczyć rozległych odcinków chromosomów (mutacja wielomiejscowa) i prowadzić do utraty części chromosomu lub załamań z następczymi przemieszczeniami (translokacje). Często występującym typem mutacji są tzw. mutacje punktowe, w których ulega zmianie nukleotyd lub para nuklyotydów. Mogą one być indukowane odpowiednio dawkowanym mutagenem. Zasady w DNA mogą występować w formie tautomerycznej. Mutagen może wzbudzać zdolność zasad do przesunięć tautomerycznych albo powodować takie zmiany strukturalne w cząsteczce zasady, które modyfikują zdolność do komplementarnego dobierania się zasad w pary. Czynniki mutagenne zostały podzielone na grupy: związki alkilujące, kwas azotowy, hydroksylamina, analogi zasad, akrydyny. Znajomość czynników mutagennych i ich usuwanie ze środowiska człowieka stanowi jedną z głównych zasad profilaktyki.

Niektóre czynniki fizyczne i chemiczne występujące w środowisku człowieka mogą wykazywać uboczne działanie teratogenne. Jest ono wynikiem zaburzeń w rozwoju embrionalnym – zaburzeń morfologicznych powstających na tle biochemicznym. Badane są coraz to nowe czynniki, które mogą być odpowiedzialne za powstawanie wad rozwojowych, stanowiących ważny problem społeczny.

Do najsilniejszych czynników teratogennych należy promieniowanie jonizujące, a zwłaszcza promienie X i gamma. Zaburzenia pod wpływem promieni Roentgena dotyczą najczęściej narządów pochodnych ektodermy. Należą do nich: niedorozwój lub brak mózgowia, zaburzenia rozwoju gałek ocznych, zaćma soczewek, uszkodzenie układu naczyniowego. Mogą one być wynikiem mutacji genowych i chromosomowych, powstających w następstwie naświetlania. Wrażliwość i odpowiedź reaktywna na promieniowanie jest bardzo różna, indywidualna i zależy od wieku, płci i ogólnego stanu zdrowia.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>